De geur van geroosterde kastanjes, warme wijn met kaneel en versgebakken deeg hoort bij de kerstmarkten in Wenen. Tussen de kerstversiering en handgemaakte cadeaus vind je genoeg kraampjes om ook je avondeten bij elkaar te bestellen. Begin met een knapperige lángos of een portie Käsespätzle en bewaar wat ruimte voor Kaiserschmarrn met pruimencompote.
Ook bij de drankkraampjes valt er veel te kiezen. Naast rode en witte glühwein staat er vaak een hele lijst soorten punsch op het bord. Wat is het verschil, welke alcoholvrije alternatieven zijn er en hoe werkt het statiegeld op de bekers? We helpen je kiezen, zodat je straks weet wat je bestelt.
Van een kleine snack tot een warme maaltijd
Het aanbod verschilt per kerstmarkt en per kraampje. Sommige stands houden het bij kastanjes, worst en warme drankjes, terwijl je elders complete Oostenrijkse gerechten kunt bestellen. Loop daarom eerst een rondje. Een grote lángos vult behoorlijk, en het is jammer als je daarna pas het kraampje ontdekt waar je eigenlijk had willen eten.
Maroni: warme kastanjes voor onderweg
Bij kraampjes met het woord Maroni worden tamme kastanjes geroosterd. Je krijgt ze warm in een papieren zakje en pelt ze zelf. Onder de donkere schil zit een zachte kastanje met een lichtzoete, nootachtige smaak. Direct van de plaat kunnen ze nog behoorlijk heet zijn.
Een zakje Maroni is een fijne keuze als je iets kleins wilt eten tijdens het wandelen. Bij sommige kastanjekraampjes liggen ook geroosterde aardappeltjes op de plaat.
Lángos: knapperig deeg met knoflook
Deze Hongaarse snack heeft ook op de Weense kerstmarkten een vaste plek veroverd. Lángos is een platte schijf gefrituurd deeg, met een knapperige buitenkant en een zachtere binnenkant. De eenvoudige uitvoering wordt bestreken met knoflookwater of knoflookolie.
Daarnaast zie je varianten met zure room en geraspte kaas, ham of andere toppings. Daarmee wordt het al snel een kleine maaltijd. Bestel je een rijkelijk belegde lángos, dan is delen een goed idee als je meer wilt proeven. Eet hem meteen op: warm en versgebakken is hij het lekkerst.
Würstel, Käsekrainer en Leberkäse
Een warme worst met brood en mosterd is een makkelijke keuze voor de hartige trek. Op de kaart staan bijvoorbeeld Bratwurst, Frankfurter en Käsekrainer. Die laatste is een stevige worst met stukjes kaas erin. Pas op bij de eerste hap: de gesmolten kaas kan flink heet zijn.
Ook Leberkäse kom je tegen. Dit is een fijn gemalen vleesbereiding die als een groot brood wordt gebakken en in dikke plakken wordt gesneden. De gebruikelijke Oostenrijkse variant bevat doorgaans geen lever en geen kaas; Käseleberkäse bevat wél kaas. Je krijgt een warme plak vaak in een Semmel, een knapperig wit broodje. Met wat mosterd erbij heb je een stevige snack.
Aardappelpannenkoekjes en gepofte aardappelen
Kartoffelpuffer of Erdäpfelpuffer zijn pannenkoekjes van geraspte aardappel die krokant worden gebakken. Erdäpfel is het Oostenrijkse woord voor aardappelen. Een portie is makkelijk te delen en past goed tussen het rondkijken door.
Voor meer trek zijn er Ofenkartoffeln of Ofenerdäpfel: gepofte aardappelen met bijvoorbeeld een kruidensaus, kaas of spek. Kijk vooral naar de toppings, want die bepalen of je een vegetarisch gerecht bestelt en hoe vullend het wordt.
Käsespätzle, Knödel en Oostenrijkse huisgerechten
Wil je op de kerstmarkt een warme maaltijd eten, kijk dan naar de kraampjes met Oostenrijkse huisgerechten. Käsespätzle, ook wel Kasspatzln, zijn kleine deegstukjes met gesmolten kaas en vaak gebakken uitjes. Ze vullen goed en eten het prettigst aan een statafel.
Bij dezelfde soort kraampjes kun je Knödel tegenkomen: deegballen van bijvoorbeeld brood of aardappel, soms met een vulling. Vraag welke uitvoering wordt aangeboden, want een kaas- of spinazieknödel is iets heel anders dan een zoete knödel met fruit.
Andere namen om te onthouden zijn Gröstl, een gebakken aardappelgerecht dat vaak ui en vlees of spek bevat, en Krautfleckerl, kleine stukjes pasta met gebakken kool en ui. Schinkenfleckerl is een pastagerecht met ham. Afhankelijk van de markt vind je daarnaast soep, goulash, schnitzelbroodjes of brood gevuld met geroosterd varkensvlees.
Onze tip: neem samen één hartig gerecht en kies daarna iets zoets om te delen. Vooral lángos met toppings, Käsespätzle en grote Knödel kunnen behoorlijk vullen. Zo houd je ruimte om verschillende gerechten te proeven.
Zoete gerechten: bewaar ruimte voor Kaiserschmarrn
In Oostenrijk heten veel zoete deeggerechten Mehlspeisen. Daaronder vallen onder meer strudel, pannenkoeken en zoete knoedels. Het zijn niet altijd kleine toetjes: sommige porties kunnen prima als maaltijd dienen.
Kaiserschmarrn met appelmoes of pruimencompote
Kaiserschmarrn bestaat uit luchtig pannenkoekenbeslag dat tijdens het bakken in stukken wordt verdeeld. Daarover gaat poedersuiker. Vaak krijg je er appelmoes of Zwetschkenröster bij, een compote van pruimen.
In het beslag kunnen rozijnen zitten, maar er zijn ook uitvoeringen zonder. Sommige kraampjes bieden verschillende sauzen aan. Kijk bij voorkeur waar de Kaiserschmarrn net wordt gebakken: warm uit de pan komt de luchtige structuur het beste tot zijn recht. Een portie is ook geschikt om met twee vorkjes te delen.
Krapfen en Gebackene Mäuse
Een Krapfen doet denken aan een Berlinerbol: gebakken gistdeeg, vaak gevuld met abrikozenjam en bestrooid met poedersuiker. Bauernkrapfen hebben meestal een platter midden en een dikkere rand, met jam of een andere topping erop.
Zie je Gebackene Mäuse op het bord, dan hoef je niet te schrikken van de naam. Dit zijn kleine stukjes gefrituurd beslag, meestal met poedersuiker. Ze doen enigszins aan oliebollen denken, al verschillen het recept en de structuur.
Mohnnudeln en zoete Knödel
Mohnnudeln zijn zachte, langwerpige aardappeldeegrolletjes met gemalen maanzaad, suiker en boter. Verwacht geen gewone pasta: de rolletjes hebben een zachte structuur en het maanzaad geeft een nootachtige smaak.
Ook zoete Knödel kunnen op de kaart staan. Een bekende variant is de Germknödel, een grote gestoomde gistknödel met Powidl, een dikke pruimenmoes. Vaak wordt hij geserveerd met boter of vanillesaus en een mengsel van maanzaad en suiker. Dit is eerder een stevige maaltijd dan een klein hapje. Niet iedere kerstmarkt verkoopt deze gerechten, dus kijk even rond als je ze wilt proberen.
Strudel, Palatschinken en crêpes
Apfelstrudel bestaat uit dun deeg met een appelvulling, vaak met kaneel en rozijnen. Topfenstrudel heeft een vulling van kwark. Beide zijn een goede keuze als je liever een stuk gebak eet dan iets uit de frituur.
Palatschinken zijn dunne Oostenrijkse pannenkoeken, bijvoorbeeld gevuld met abrikozenjam of chocolade. Daarnaast kom je op sommige markten crêpes, wafels en andere internationale zoete snacks tegen.
Gebrande amandelen, Lebkuchen en kerstkoekjes
Voor iets kleins tussendoor zijn gebrannte Mandeln een bekende keuze: amandelen met een krokant suikerlaagje. Het zoete aroma verraadt vaak al waar het kraampje staat.
Lebkuchen is kruidig gebak dat aan peperkoek doet denken. Er zijn eenvoudige stukken, varianten met chocolade en grote versierde harten. Voor direct eten is een klein stuk meestal praktischer dan zo’n hart met een tekst erop.
Bij stands met kerstgebak kun je ook Vanillekipferl vinden: kleine, halvemaanvormige koekjes met vanillesuiker. Een zakje koekjes of amandelen is handig om mee te nemen als je op de markt al genoeg hebt gegeten.
Wat is het verschil tussen glühwein en punsch?
Het belangrijkste verschil zit in de basis: glühwein is warme, gekruide wijn; punsch is een mixdrank met een wisselend recept. Beide kunnen zoet en kruidig smaken, maar bij punsch is de variatie veel groter.
Glühwein: rode of witte wijn met specerijen
Glühwein wordt gemaakt van rode of witte wijn, verwarmd met suiker en specerijen zoals kaneel en kruidnagel. Ook citrusfruit kan worden toegevoegd. In Wenen kom je zowel roter Glühwein als weißer Glühwein tegen. Witte glühwein kan wat frisser smaken, maar hoe zoet het drankje is, hangt vooral af van het recept.
Wijn blijft de basis, zoals ook te zien is in het glühweinrecept van WienTourismus. Een gewone glühwein bevat dus alcohol.
Punsch: thee, fruit, kruiden en vaak rum
Voor punsch bestaat geen vast kerstmarktrecept. Een klassieke uitvoering combineert thee, sinaasappelsap, suiker en specerijen met rum. Er zijn ook varianten met wijn, likeur of andere sterke drank. Het sinaasappelpunschrecept van Demmers Teehaus laat bijvoorbeeld zien hoe thee, sap en kruiden samen de basis kunnen vormen.
Bij de kraampjes zie je smaken als sinaasappel, bosvruchten, appel en abrikoos. Handig om te weten: Orangenpunsch is sinaasappelpunsch en Marillenpunsch is abrikozenpunsch. Er bestaan ook romige varianten met bijvoorbeeld eierlikeur.
Een fruitige naam betekent niet dat het drankje alcoholvrij is. In appel- of bessenpunsch kan gewoon rum zitten. Ook kun je aan de zoetheid niet afleiden hoeveel alcohol je drinkt.
Alcoholvrije alternatieven
Kinderpunsch is het bekendste alcoholvrije alternatief. Ondanks de naam kun je het als volwassene gewoon bestellen. Het wordt doorgaans gemaakt met vruchtenthee en/of sap, aangevuld met winterse specerijen. Soms staat er ook alkoholfreier Punsch op de kaart.
Heb je liever iets anders, dan zijn warme chocolademelk, vruchten- of kruidenthee goede mogelijkheden. Bij sommige stands kun je warm appelsap met specerijen of koffie krijgen. Warme chocolademelk wordt ook aangeboden met Schlagobers, het Oostenrijkse woord voor slagroom. Bestel de versie zonder rum of likeur als je alcoholvrij wilt drinken.
Let op bij Glühmost: dat is niet automatisch warm appelsap. Most is doorgaans een vergiste appel- of perendrank en bevat alcohol. Kies een drankje dat uitdrukkelijk als alcoholvrij wordt aangeboden of vraag het bij het kraampje na.
Statiegeld op de bekers: zo werkt Pfand
Bij je eerste warme drankje betaal je meestal ook statiegeld voor de mok of beker. Op het prijsbord heet dat Pfand, Häferlpfand of Einsatz. Een Häferl is een mok. Staat er zzgl. Pfand, dan komt het statiegeld boven op de vermelde drankprijs.
Het bedrag verschilt per markt en soms per soort beker. De Wintermarkt op de Riesenradplatz vermeldt voor het seizoen 2026/2027 bijvoorbeeld € 5 statiegeld voor mokken, kopjes en glazen en € 3 voor herbruikbare bekers. Bij onbeschadigde inlevering krijg je daar het volledige bedrag terug. Kijk op andere markten naar de bedragen en voorwaarden bij het kraampje.
Soms krijg je ook een statiegeldmuntje
Bij sommige kraampjes krijg je naast je drankje een muntje, een zogenoemde Pfandmarke. Bewaar dit goed: daar krijg je het statiegeld alleen terug als je de beker én het muntje samen inlevert.
Dit systeem moet voorkomen dat statiegeldverzamelaars bekers alvast meenemen terwijl ze nog worden gebruikt. Alleen een verzamelde beker is dan niet voldoende om het statiegeld te ontvangen. Stop het muntje meteen op een vaste plek, zodat je het bij het inleveren makkelijk terugvindt.
Inleveren of bewaren als souvenir
Vraag bij het bestellen waar je de beker kunt terugbrengen. Dat kan bij hetzelfde kraampje zijn, bij andere deelnemende stands of bij een aparte inleverplek. Ga er niet van uit dat je een mok van de ene kerstmarkt op een andere markt kunt inleveren. Lever hem bij voorkeur in voordat je verdergaat en voordat de kraampjes sluiten.
Veel markten gebruiken mokken met een eigen ontwerp of jaartal. Vaak mag je die als souvenir houden; je krijgt het statiegeld dan niet terug. Vraag bij twijfel even hoe dit op de betreffende markt werkt.
Even een foto maken? Houd je beker in het oog als je hem op een statafel neerzet. Een neergezette mok is niet automatisch een lege mok, maar kan wel worden meegenomen. Zonder beker kun je je statiegeld niet terugvragen, ook niet als je het muntje nog hebt.
Vegetarisch en veganistisch eten op de kerstmarkt
Ook zonder vlees valt er genoeg te kiezen. Denk aan Maroni, een gepofte aardappel met een passende topping of Krautfleckerl. Käsespätzle zijn doorgaans vegetarisch, maar bevatten kaas en vaak ook ei in het deeg. Sommige marktkraampjes bieden daarnaast expliciet veganistische gerechten aan.
De bereiding verschilt per stand. In aardappelgerechten kan spek zitten, Knödel kunnen vlees bevatten en voor zoete gerechten worden vaak melk, eieren en boter gebruikt. Ook lángosdeeg is niet bij iedere aanbieder hetzelfde. Vraag daarom naar de ingrediënten als je iets wilt vermijden.
Wat kies je als je voor het eerst gaat?
Voor een kleine snack tijdens het wandelen zijn Maroni of gebrande amandelen praktisch. Wil je iets hartigs, kies dan een lángos met knoflook of een Käsekrainer met brood. Voor een complete maaltijd kun je kijken naar Käsespätzle, een gevulde aardappel of een hartig knödelgerecht.
Bewaar daarna wat ruimte voor Kaiserschmarrn of deel een portie Gebackene Mäuse. Neem er glühwein, punsch of een alcoholvrij drankje bij en zoek een statafel waar je rustig kunt eten. Controleer voor je vertrekt nog even je beker en eventuele statiegeldmuntje. Dan verdwijnt er geen onbedoeld souvenir onder in je tas.